11381 نفر

وضعيت اقتصادى جزيرة العرب

نويسنده : رسول جعفريان

متن :

وضعيت اقتصادى جزيرة العرب
كتاب: از پيدايش اسلام تا ايران اسلامى، ص 23
نويسنده: رسول جعفريان
كمبود شديد آب در جزيرة العرب از مهم‏ترين عوامل شكل دهنده به شيوه زندگى و فعاليت‏هاى اقتصادى عرب‏ها بود.كشاورزى جز در مناطق محدود وجود نداشت.شتر عنصر مهم زندگى عرب‏ها و همدم آنان بود.در مواردى گوسفندانى هم نگهدارى مى‏شد.بدين ترتيب ع...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

نقش خصلتهاى عربى در رشد اسلام

نويسنده : رسول جعفريان

متن :

نقش خصلتهاى عربى در رشد اسلام
كتاب: تاريخ سياسى اسلام، سيره رسول خدا، ص 321
نويسنده: رسول جعفريان
محيط زندگى عرب جاهلى سبب رشد خصلتهاى ويژه‏اى در اعراب شده و آنان را به گونه‏اى خاص تربيت كرده بود.زندگى دشوار قبيله‏اى بر افراد قبيله فشارهاى خاصى را اعمال كرده و الزامات جغرافيايى و اقتصادى،نيازها و شرايطى ويژه را بوجود مى‏آورد.اعراب در اين شرايط تربيت شده و در داشتن برخى خصلتها و ويژگيها برجستگى پيدا مى‏كردند.اگر چه در جاهليت از اين خصلتها و توانمنديها براى مفاسد و مقاصد مطابق با معيارهاى جاهلى بهره‏گيرى مى‏شد،اما اصل و اساس آن خصال اين توان را داشت كه در مسيرهاى ديگرى نيز بكار گرفته شود.كما اين،كه برخى خصلتها در اصل در شمار ارزشهاى اخلاقى مثبت بود.
رسول خدا(ص)با تلاشهاى پيگير خود،توانست آن هدف والايى را كه اسلام انسان را به سوى آن فرا مى‏خواند،در صحابه جايگزين سازد،خصال موجود را در ارتباط با آن‏هدف والا بكار گيرد و بدين ترتيب،همان خصلتها توانسته است زمينه‏اى براى رشد اسلام گردد.
از جمله خصلتهاى عرب جاهلى،توانايى تحمل شدايد و سختيها بود.اين ويژگى در ساختن يك قوم و آماده كردن او براى مقابله با دشواريها و مشكلات،كاربرد جدى و عملى دارد.رسول خدا (ص)در مواجهه با مشركان و اشراف و قبايل بدوى عرب و نيز جنگهاى طولانى با آنها در مدينه،از اين ويژگى موجود در اصحاب خود بهره كافى برد،زيرا در آن شرايط مسلمانان گرفتار مشكلات فراوانى شدند،اما از آنجا كه عرب ج...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

موقعيت مكه و نقش آن در رشد اسلام

نويسنده : رسول جعفريان

متن :

موقعيت مكه و نقش آن در رشد اسلام
كتاب: تاريخ سياسى اسلام سيره رسول خدا(ص)، ص 318
نويسنده: رسول جعفريان
رسالت پيامبر(ص)در شهر مكه آغاز شد،شهر مكه،براى ابلاغ و گسترش اسلام از زمينه‏اى برخوردار بود كه مناطق ديگر جهان از آن بى‏بهره يا كم‏بهره بودند.ويژگيهاى اين منطقه از جهات مختلفى مى‏توانست در تكامل و رشد اسلام در ميان مردم مؤثر باشد.
نخستين مسأله،تقدس كعبه نزد اعراب بود.كعبه‏اى كه حضرت ابراهيم(ع)بنا كرد،از قرنها قبل از بعثت،به عنوان خانه و معبدى محترم مورد توجه همگان قرار داشته و تقدس خاصى به مكه مى‏بخشيد،اين تقدس تا جايى بود كه در پناه و پرتو كعبه،مكه شهر امن و امان تلقى مى‏شد .از كتب تاريخى به دست مى‏آيد كه كعبه نزد اكثر ملل جهان از قديم الايام مورد احترام بوده است،ايرانيان صائبى مذهب و آشوريان،كعبه را يكى از خانه‏هاى هفتگانه و معظم جهان مى‏پنداشتند و چون كعبه بسيار قديمى بود برخى آن را خانه«زحل»مى‏دانستند.
ايرانيان معتقد بودند روح«هرمز»در كعبه حلول كرده و گاه برخى به زيارت آن مى‏آمدند.يهوديان براى كعبه احترام قائل بودند و خداى را در آنجا بر اساس دين ابراهيم عبادت مى‏كردند .در كعبه تصوير ابراهيم و اسماعيل(ع)وجود داشت در حالى كه در دست آنها تيرهايى(ازلام)ديده مى‏شد،همچنين تصوير مريم و حضرت مسيح(ع)در آنجا بوده ‏و اين نشان دهنده آن است كه مسيحيان نيز همچون يهوديان به كعبه احترام مى‏گذاشتند.زمخشرى حكايتى در باب نامگذارى زمزم نقل كرده كه ضمن آن از آمدن بابك بن ساسان به مكه ياد شده است.حكايت مزبور را با اندكى تفاوت مسعودى و حموى نيز نقل كرده‏اند. (1) اعراب نيز كه كعبه را خانه خدا و ساخته دست حضرت ابراهيم(ع)مى‏دانستند،براى آن احترام خاصى قائل بودند و از هر سو براى حج به مكه مى‏آمدند.اين سنت از دين ابراهيم(ع)در ميان آنان باقى مانده بود.احترام هنديان نسبت به كعبه،بويژه«حجر الاسود»نيز نقل شده ا...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

موقعيت اجتماعى زن نزد اعراب يا زنده به گور كردن دختران

نويسنده : جعفر سبحانى

متن :

موقعيت اجتماعى زن نزد اعراب يا زنده به گور كردن دختران
كتاب: فروغ ابديت، ج 1، ص 48
نويسنده: جعفر سبحانى
زن محروميت عجيبى در ميان آنان داشته و با فجيع‏ترين وضع زندگى مى‏كرده است. گذشته از اين،آيات قرآنى كه در مذمت اعمال ناشايست آنان،نازل گرديده است، انحطاط اخلاقى آنان را در اين قسمت روشن مى‏سازد.قرآن كريم،عمل ناشايست آنان(كشتن دختران)را چنين حكايت مى‏كند و مى‏فرمايد:
و اذا المؤودة سئلت (1)
يعنى روز قيامت روزى است،كه از دختران زنده به گور شده سئوال مى‏شود!راستى انسان بايد تا چه اندازه گرفتار انحطاط اخلاقى باشد،كه ميوه دل خود را پس از رشد و نمو،يا در همان روزهاى ولادت،زير خروارها خاك پنهان كند،و از فرياد و ناله او متاثر نشود!
نخستين طايفه‏اى كه در اين موضوع پيش قدم شدند،قبيله‏«بنى تميم‏»بودند.«نعمان بن منذر»،فرمانرواى عراق،براى سركوب كردن مخالفان با لشكر انبوهى مخالفان خود را تار و مار ساخت.اموال آنان را مصادره و دختران آنها را اسير كرد. نمايندگان‏«بنى تميم‏»،به حضور او رسيدند،و درخواست كردند كه دختران آنها را بازگرداند ولى به خاطر اينكه برخى از اسيران در محيط زندان،ازدواج كرده بودند، «نعمان‏»آنان را مخير كرد كه:يا روابط خود را با پدران قطع كنند و در آن سرزمين با شوهران بسر ببرند،و يا اينكه طلاق گرفته به وطن خود بازگردند.دختر قيس بن عاصم، محيط زناشوئى را مقدم داشت.آن پيرمرد سالخورده كه يكى از نمايندگان قبيله‏«بن�...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

مناصب قريش مقارن ظهور اسلام

نويسنده : دكتر محمدابراهيم آيتى

متن :

مناصب قريش مقارن ظهور اسلام
كتاب: تاريخ پيامبران اسلام، ص 25
نويسنده: دكتر محمدابراهيم آيتى
طوايف قريش با شركت در بازارهاى عربستان از قبيل:
1 ـ عكاظ، كه از اول تا بيستم ذى القعده در سر راه زائران در مكه دائر مى‏شده است.
2 ـ مجنه (به فتح ميم و جيم و نون مشدد) .
3 ـ دومة الجندل كه در ماه ربيع الاول دائر مى‏گشت.
4 ـ مشقر در هجر (1) كه در ماه جمادى الأولى بر پا مى‏شد.
5 ـ صحار (به ضم اول) در يمن كه در روز اول ماه رجب دائر مى‏گشت.
6 ـ شحر (به كسر (2) و سكون) در مهره ميان عمان و عدن.
7 ـ عدن، كه در اول ماه رمضان داير مى‏گشت.
8 ـ صنعاء، كه در نيمه ماه رمضان داير مى‏شد.
9 ـ رابيه، در حضر موت.
10 ـ ذو المجاز، كه از آنجا براى انجام حج به مكه مى‏رفتند.
و نيز به وسيله تجارت تابستانى آنان به شام (بصرى) و تجارت زمستانى آنها به يمن و رفت و آمدشان به ايران براى خريد موم و شكر و رفتن به حبشه براى حمل خواربار و پارچه، از ديگر قبايل عرب به تمدن آشناتر و در حكومت آزموده‏تر بودند.و به سرپرستى امور كعبه و مؤسسات آن عنايتى وافر داشتند، و در حقيقت، ...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

مقام و منزلت كعبه نزد اقوام مختلف

نويسنده : رسولى محلاتى

متن :

مقام و منزلت كعبه نزد اقوام مختلف
كعبه در نظر امت‏هاى مختلف مورد احترام و تقديس بود.
مثلا هنديان آنرا تعظيم مى‏كردند و معتقد بودند به اينكه روح‏«سيفا»كه به نظر آنان اقنوم سوم است،در حجر الاسود حلول‏كرده،و اين حلول در زمانى واقع شده كه سيفا با همسرش ازبلاد حجاز ديدار كردند.
و همچنين صابئينى از فرس و كلدانيان،كعبه را تعظيم‏مى‏كردند،و معتقد ب�...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

مذهب در عربستان

نويسنده : جعفر سبحانى

متن :

مذهب در عربستان
كتاب: فروغ ابديت، ج 1، ص 43
نويسنده: جعفر سبحانى
وقتى ابراهيم خليل،پرچم يكتا پرستى را در محيط حجاز برافراشت و با هميارى فرزند خود،اسماعيل‏«كعبه‏»را تعمير نمود،گروهى به او پيوستند و از اشعه خورشيد وجود او،دلهائى روشن گرديد.اما درست معلوم نيست كه تا چه اندازه آن رادمرد الهى، توانست آئين توحيد را گسترش دهد،و صفوف فشرده‏اى را از خداپرستان تشكيل دهد.
امير مؤمنان،اوضاع مذهبى ملل عرب را چنين تشريح مى‏كند:
«مردم آنروز داراى مذهبهاى گوناگون،و بدعتهاى مختلف و طوائف متفرق بودند، گروهى خداوند را به خلقش تشبيه مى‏كردند(و براى او اعضائى قائل بودند)،و برخى در اسم او تصرف مى‏كردند(مانند بت پرستان،كه‏«لات‏»را از الله و«عزى‏»را از عزيز گرفته بودند)،و جمعى به غير او اشاره مى‏كردند سپس آنان را به وسيله رسول اكرم هدايت كرد و به معارف الهى آشنا ساخت‏» (1)
طبقه روشنفكر عرب،ستاره و ماه را مى‏پرستيدند.تاريخ نويس معروف عرب،«كلبى‏»،كه در سال 206 هجرى وفات يافته،چنين مى‏نويسد:قبيله‏«بنى مليح‏»جن پرست‏بودند و قبيله‏«حمير»آفتاب،و«كنانه‏»ماه،و«تميم‏»دبران،و«لخم‏»مشترى،و«طى‏»سهيل،و«قيس‏»شعرى، و«اسد»عطارد را مى‏پرستيدند.
اما طبقه منحط،كه اكثريت‏سكنه عربستان را تشكيل مى‏داد،علاوه بر بتهاى قبيله‏اى و خانگى،به تعداد روزهاى سال 360 بت مى‏پرستيدند،و حوادث هر روز را به يكى از آنها وابسته مى‏دانستند.
بت پرستى در محيط مكه،پس از ابراهيم خليل‏«ع‏»به كوشش‏«عمرو بن‏قصى‏»انجام گرفت. ولى به طور مسلم در روزهاى نخست‏به اين صورت گسترده نبود،بلكه روز نخست آنها را شفيع دانسته،آنگاه گام فراتر نهاده،كم كم آنها را صاحبان قدرت پنداشتند. بتهائى كه دور كعبه چيده شده بود،مورد علاقه و ا...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

قبيله و ساختار آن

نويسنده : دكتر صادق آيينه‏وند

متن :

قبيله و ساختار آن
كتاب: تاريخ سياسى اسلامى، ص 47
نويسنده: دكتر صادق آيينه‏وند
قبيله در عرب به جماعتى اطلاق مى‏شود كه بر اساس«نسب»و«خون»به همكارى در جهت بهبود معيشت خود دست زده باشند.اصل مشترك در همه قبيله‏ها«نژاد»و«سرزمين»بود.نيرومندترين چيزى كه در واقع ستون حفظ و تداوم قبيله بود و خون و نژاد و وطن را حفظ مى‏كرد،عنصر«عصبيت»بود .
فرد عضو قبيله بايد در حفظ اين رابطه و استحكام و تداوم آن كوشا باشد و حتى از جان و مال خود دريغ نكند.اگر جرمى رخ مى‏داد،همه قبيله بايد تاوان آن را مى‏پرداخت و اگر افتخارى نصيب قبيله بود،همه را شامل مى‏�...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

قبيله قريش

نويسنده : على دوانى

متن :

قبيله قريش
در ميان دودمان اسماعيل كه در نقاط مختلف عربستان سكونت ورزيدند اين افراد مشهورند كه بيشتر قبائل به نام آنها شهرت دارند و آل فلان يا بنى فلان خوانده مى‏شوند: قضاعه، عوف، اود، بكر بن وائل، قيس، عجل، ثعلبه، تيم اللات بن ثعلبه، تغلب، شيبان، مذحج، شرحبيل، حارث، ذهل، عدى، ثقيف، محارب، باهله، فزاره، فزاره، غطفان، هوازن، قشير، عام، تميم، مزينه، حنظله، كعب، جذام، لخم، عامله، قعين، رئاب،مخرمه، غفار، مدلج، جذيمة، غنم، غالب، لؤى، تيم، جشم و سعد. (1)
به طورى كه سابقا يادآور شديم عرب سيصد و شصت قبيله بود كه در نقاط مختلف عربستان مى&rl...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]

شعراى مهم عرب جاهلى

نويسنده : دكتر محمد ابراهيم آيتى

متن :

شعراى مهم عرب جاهلى
كتاب: تاريخ پيامبر اسلام، 18
نويسنده: دكتر محمد ابراهيم آيتى
پيش از ظهور اسلام هفت قصيده كه از لحاظ فصاحت و بلاغت بى‏نظير بودند در خانه كعبه آويخته شده بودند، به اين هفت قصيده «معلقات سبع» مى‏گفتند، اسامى گويندگان اين هفت قصيده به شرح ذيل است:
1 ـ امرؤ القيس بن حجر كندى، متوفى به سال 540 ميلادى، صاحب قصيده لاميه (1) .
2 ـ طرفة بن عبد بكرى، از قبيله «بكر بن وائل» از قبايل «عدنانى» صاحب قصيده «داليه» متوفى در حدود سال 569 ميلادى (2) .
3 ـ زهير بن أبى سلمى مزنى، از عرب «عدنانى» صاحب قصيده «ميميه» متوفى به سال 627 ميلادى (3) .
4 ـ لبيد بن ربيعه عامرى صحابى، صاحب قصيده «الفيه» متوفى به سال 661 ميلادى (4) . ـ عمرو بن كلثوم بن مالك عدنانى، صاحب قصيده نونيه متوفى در حدود سال 584 م (5) .
6 ـ عنترة بن شداد عبسى.صاحب قصيده ميميه متوفى در حدود سال 615 م (6) .
7 ـ حارث بن حلزه يشكرى عدنانى.صاحب قصيده همزيه (7) ، متوفى در حدود سال 570 م.
برخى أصحاب معلقات را ده نفر دانسته‏اند و سه نفر ذيل را افزوده‏اند.
8 ـ عبيد بن أبرص أسدى، صاحب قصيده باثيه كه «منذر بن ماء السماء» پادشاه حيره، متوفى در سال 554 ...

منبع :

ثبت شده در تاريخ : 1389/04/20 [ ادامه مطلب ... ]