شبه جزيره عربستان
‏ عربستان سعودي دو ميليون و دويست و چهل هزار کيلومتر مربع مساحت دارد و جمعيت آن حدود 13 ميليون نفر است. اين کشور در جنوب غربي آسيا واقع شده و از شمال به کشور اردن هاشمي، عراق و کويت و از شرق به‏ خليج فارس و شيخ نشين‏هاي جنوبي آن و درياي عمان، و از جنوب به جمهوري يمن و از مغرب به درياي سرخ محدود است. پادشاهي در عربستان موروثي است و شخص پادشاه بر وزيران ريا...

چهار زاويه کعبه به چهار رکن نامور است. هرگاه واژه رکن بدون پسوند به کار رود، مقصود از آن رکني است که حجرالاسود در آن است.
مسير طواف، از رکن حجرالاسود آغاز مي شود، سپس به رکن عراقي مي رسد، پس از آن به رکن شامي و سپس به رکن يماني و آنگاه باز به رکن حجرالأسود مي رسد و همين جا يک شوط پايان مي يابد.
از ميان اين چهار رکن، فضيلت رکن يماني و رکن اسود از دو رکن ديگر بيشتر است; چنان که...

مسجد معرس در نزديکی مسجد شجره قرار دارد تعريس به معنای خواب آخر شب مسافر در استراحتگاه است از آنجا که رسول خدا (ص ) در اين مسجد استراحت کرده و نماز صبح را خوانده است ، آن را به نام مسجد معرس مي شناسند ويرانه اين مسجد در سال 1354شمسی برجا بوده ، با اين حال اکنون بايد يقين داشت که در توسعه جديد يا در خود مسجد بزرگ شجره است يا ميادين اطراف آن

تا سالها قبل، مسجدى در پشت‏ خانه آن حضرت در شعب ابى طالب بوده كه به نام‏«مسجد مختفى‏» شناخته مى‏شده است. به نقل فاكهى، خانه ابولهب در كنار خانه خدیجه و رسول خدا- ص- بوده است.  او همراه همسرش به آن حضرت آزار مى‏رساندند. فاكهى مى‏نویسد: در خانه خدیجه سنگى خارج از خانه بود كه بنا به نقل سلیم بن مسلم، یا فردى دیگر از مردم مكه، رسول خدا- ص- در وقتى كه مخالفان از خانه ع�...

مسجد شجره مسجدى با این نام- جدا از مسجد شجره معروف كه در میقات است- در شهر مكه وجود دارد كه در شمار كهن‏ترین مساجد این شهر است. فاكهى در خبرى آورده است: نقل كرده‏اند كه رسول خدا در مسجد شجره نماز خوانده است. این مسجد پایین‏تر از محله یاجج قرار دارد. فاكهى در خبر دیگرى آورده: هر زمان كه عبدالله بن عمر به مكه مى‏رفت، ابتدا در مسجدى فرود مى‏آمد كه شجره نزدیك آن بود. وقتى آن را...

فاكهى در كتاب خود(اخبار مكه) از مسجدى با این نام یاد كرده است.«ردم‏» به معناى سد است. اعلى هم قسمت عالى مكه(المعلاة) یعنى همین طریق مسجدالحرام(مسیر منا) است در برابر مسفله كه بخش پایین مكه از اجیاد به آن سو است.(6)فاكهى مى‏نویسد: این مسجد در بخش اعلاى مكه در كنار الردم الاعلى و در نزدیكى چاه جبیر بن مطعم بن عدى بن نوفل قرار داشته است. به این چاه‏«بئرالعلیا» هم گفته �...

در راه مکه مدينه ، منطقه ای است به نام نعمان که در ميان دو کوه ناعم و نعيم قرار گرفته ، که حدود دو فرسنگ با مکه فاصله دارد تنعيم نام درختی است که در باديه شناخته شده است مسجدی که در اين ناحيه وجود دارد و به نام مسجد تنعيم شناخته مي شود، از ميقاتهای عمره مفرده است مساحت اين مسجد حدود 1200متر است.

این مسجد منسوب به بلال است و بر فراز كوه ابوقبیس بوده كه‏ مساحتى حدود یكصد متر مربع داشته است. در طرحهاى جدید توسعه و بناى كاخهایى كه براى میهمانان دولت ‏سعودى بر فراز كوه ابوقبیس ساخته شده، این مسجد از میان رفته و اكنون اثرى از آن بر جاى نمانده است!
بلال بن ابى رباح، از نخستین گروندگان به اسلام بود. او شكنجه‏هاى سختی از سوى مشركان متحمل شد؛ اما مقاومت كرد و با فریاد &la...

ام هانى خواهر امیرمؤمنان-ع- و از زنان معروف قریش است كه زمانى رسول خدا- ص- قصد داشت وى را به همسری بگیرد،اما او به دلایلى عذر آورد و رسول خدا- ص- نیز عذر او را پذیرفت. خانه وى در نزدیكى كوه صفا بود. گفته شده كه خانه وى در توسعه مسجدالحرام در زمان مهدى عباسى به داخل مسجد افتاده است.
ازرقى نوشته است كه بنى هاشم صاحب خانه ام هانى بوده‏اند كه در نزدیكى مناره واقع شده و در توسعه مس�...

اين مسجد در شهر مقدس مکه، در اجياد صغير، درون شعبي کوچک است که به پشت کوه ابوقبيس چسبيده است.
ازرقي ذيل مدخل اجياد صغير مي نويسد: اين شعب، شعبي است کوچک که به کوه ابوقبيس چسبيده شده و اجياد کبير در برابر آن ـ در ابتداي خانه هشام بن ابي العاص و خانه زهيربن ابي اميه است تا برسد به مسجد المتکا ـ قرار دارد
همو در جاي ديگر در باره مساجدي که حضرت در آنها نماز خوانده، مي نويسد: و�...

فاكهى از محله‏اى در قرن مسقله كه گاه مصقله هم نوشته مى‏شود یاد كرده و آن محلى است كه رسول خدا-ص- پس از فتح مكه در آنجا نشست و مسلمان شده‏هاى شهر مكه با آن حضرت بیعت كردند.ازرقى آنجا را مسجدى مى‏داند كه پیامبر پس از فتح مكه در آن با مردم بیعت كردند. این مسجد در محله قرن مسقله بوده است. وى مى‏نویسد: این مسجد در قسمت اعلاى مكه نزدیك سوق الغنم در قرن مسقله بوده است.محقق كتاب از...

مسجد جن از مساجد کهن و شناخته شده مکه است. اين مسجد در پايين کوه حجون، به سمت حرم، حدود پنجاه متر پس از پل حجون و در حاشيه قبرستان حجون واقع است. خيابان کوچکي در کنار و غرب اين مسجد با نام شارع مسجدالجن وجود دارد که هنوز تابلوي قديمي آن بر ديوار نصب است. شرق آن نيز خيابان مسجدالحرام است و مسجد جن تقريباً در محلّ تلاقي اين دو خيابان واقع شده است.
از نامهاي ديگر اين مسجد، مسجد ا�...

اين مسجد پايين تر از ميدان معابده، در ابتداي شارع ابطح، در طريق مسجدالحرام و در ابتداي شارع الاجابه است. ادامه مسير فعلي از سر شارع الاجابه، به ثنيه اذاخر
مي رسد که محل ورود رسول خدا(صلي الله عليه وآله) به مکه به هنگام فتح مکه در رمضان سال هشتم هجرت است. اين ثنيّه، مُشْرف بر باغ خرمان بوده که اکنون شهرداري مکه را در آنجاساخته اند.
فاکهي در قرن دوم از اين مسجد ياد کرده و م�...

یكى دیگر از مساجد قدیمى مكه، مسجدى است منسوب به ابوبكر؛ گفته‏اند كه رسول خدا- ص- به هنگام هجرت، كه در شب به سوى غار ثور مى‏رفت و ابوبكر وى را همراهى مى‏كرد، حركت‏ خود را از آنجا آغاز نمود. این مسجد نیز در منطقه مسفله در نزدیكى مسجد حمزه قرار دارد. مسجد مزبور از قرن سوم به این سو، در مصادر تاریخى یاد شده است.
مسجد فعلى در محل قبلى مسجد بنا شده و فاصله آن تا مسجدالحرام چن�...